الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

98

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

شيخ اجل نور الدّين على بن عبد العالى كركى است . سپس اضافه فرمود : اكثر مطالب كتاب تأويل الآيات از تفسير شيخ بزرگوار محمد بن عباس بن على بن مروان بن ماهيار اقتباس شده است و نجاشى پس از آنكه به وثاقت ابن ماهيار اشاره كرده است مىنويسد : از آثار او كتاب ما نزل من القرآن فى اهل البيت است ابن ماهيار معاصر با كلينى بوده است . و كتاب جامع الفوائد نيز از آثار مترجم حاضر مىباشد كه مختصرى از كتاب تأويل الآيات خود او مىباشد و يا يكى از متأخران پس از او به اختصار آن اقدام نموده است . من در يكى از نسخه‌ها به اظهار نظرى رسيدم كه دليل بر آن بود كتاب جامع الفوائد از آثار شيخ علم الدّين بن سيف بن منصور مىباشد . در فصل دوم از بحار مىنويسد : گروهى از متأخران از كتاب تأويل الآيات و كتاب كنز جامع الفوائد روايت مىكنند و مؤلف اين دو فقره كتاب در نهايت فضيلت و ديانت بوده است . پايان كلام استاد كه مقامش در دنيا و آخرت زياد باد . ممكن است بعضى احتمال بدهند مترجم حاضر همان سيد امير شرف الدّين شولستانى است كه در نجف اشرف مىزيسته است . مؤلف گويد : البتّه اين پندار نابجا است ، زيرا سيد امير شرف الدّين از مردم شولستان بود ، نه از مردم استرآباد ، گذشته از اين امير شرف الدّين - به‌طورى كه در شرح حال او گذشت - سالها پس از او مىزيسته است . امير شرف الدّين تقريبا هم‌عصر ما بوده است . گذشته از اين كلام استاد استناد خالى از دقت نمىباشد زيرا از ظاهر كلام استاد به دست مىآيد كه تأويل الآيات از آثار كسى است كه سالهاى زياد پيش از سيد مترجم مىزيسته است ، حال آنكه نظر من اين است كه تأويل الآيات از آثار دانشورى است كه از متأخران علامه حلّى بشمار مىآيد . شيخ معاصر در امل الآمل نخست در باب الشين آن كتاب مىنويسد : شيخ شرف الدّين بن على نجفى فاضلى دانشور و محدثى صالح بود . كتاب الآيات الباهرة فى فضل العترة الطاهرة از آثار او مىباشد .